معبد بودانات که با نام استوپای بودا نیز شناخته می شود، یکی از مقدس ترین و بزرگترین بناهای بودایی در جهان است. این معبد عظیم در حومه شهر کاتماندو در نپال قرار دارد و چشمان نقاشی شده بودا بر فراز گنبد سفید آن، نماد حفاظت و صلح است. بودانات که در لیست میراث جهانی یونسکو ثبت شده، پس از ورود پناهندگان تبتی به نپال، به مرکز اصلی فرهنگ و مذهب تبتی در این کشور تبدیل شد. گردشگران در اینجا با صدای زمزمه مانتراها، بوی عود و چرخش چرخ های نیایش، فضایی کاملا عرفانی و متفاوت را تجربه می کنند.
در ادامه با تاریخچه، معماری و راز چشمان بیدار این معبد آشنا می شویم.
بودانات دقیقا چیست؟ معبد یا استوپا؟
بودانات از نظر فنی یک “استوپا” است، نه یک معبد معمولی که بتوانید وارد تالار آن شوید. استوپاها بناهای گنبدی شکل توپر هستند که معمولا بقایای مقدس بودا یا اشیای مذهبی مهم در قلب آن ها دفن شده است. گفته می شود در بودانات بقایای کاسیاپا بودا (یکی از بوداهای باستانی) قرار دارد. این بنا در مسیر تجاری باستانی بین تبت و نپال ساخته شده بود و قرن هاست که بازرگانان و زائران تبتی قبل از عبور از هیمالیا در اینجا توقف و دعا می کنند.
معماری حیرت انگیز و نمادین
هر بخش از معماری بودانات معنای خاصی دارد و نماد پنج عنصر اصلی کائنات (آب، خاک، آتش، باد و فضا) است:
-
پایه عظیم: سکوی پایین بنا نماد زمین است.
-
گنبد سفید: گنبد نیم دایره ای بزرگ نماد آب است.
-
برج مربعی: روی گنبد قرار دارد و نماد آتش است.
-
چتر مخروطی: ۱۳ طبقه بالای برج نماد باد و مراحل رسیدن به روشنایی (نیروانا) است.
-
نوک طلایی: بالاترین نقطه بنا نماد فضا و آسمان است.
راز چشمان بودا
مشهورترین ویژگی بودانات، جفت چشمان بزرگی است که روی چهار طرف برج مربعی طلایی نقاشی شده اند. این چشم ها به چهار جهت جغرافیایی نگاه می کنند تا نشان دهند بودا همه چیز را می بیند و مراقب جهان است. بین دو چشم، علامتی شبیه به علامت سوال (؟) دیده می شود که در واقع عدد “یک” در زبان نپالی است و نماد یگانگی و وحدت راه رسیدن به حقیقت است. نقطه دایره ای کوچک روی پیشانی نیز “چشم سوم” یا همان بینش درونی است.
بودانات؛ تبت کوچک در نپال
بعد از اشغال تبت توسط چین در سال ۱۹۵۹، هزاران پناهجوی تبتی به نپال آمدند و در اطراف بودانات ساکن شدند. به همین دلیل، امروزه اطراف این معبد مملو از صومعه های تبتی (گومپا)، فروشگاه های صنایع دستی تبتی و رستوران هایی است که غذای سنتی مثل “مومو” (پیراشکی تبتی) می فروشند. اتمسفر این منطقه کاملا متفاوت از سایر نقاط شلوغ و پر سر و صدای کاتماندو است و آرامش عجیبی دارد.
آیین “کورا”؛ طواف به دور گنبد
اگر به بودانات بروید، صدها نفر را می بینید که در جهت عقربه های ساعت به دور گنبد می چرخند. این عمل “کورا” نام دارد. زائران در حین راه رفتن، چرخ های نیایش (استوانه های فلزی نصب شده روی دیوار) را می چرخانند و مانترای معروف “اُم مانی پادمه هوم” را زمزمه می کنند. بهترین زمان برای دیدن این مراسم، هنگام غروب آفتاب است که مردم محلی چراغ های کره ای (شمع های ساخته شده از کره یاک) را روشن می کنند و فضایی روحانی به وجود می آورند.
زلزله ۲۰۱۵ و بازسازی
در زلزله مهیب سال ۲۰۱۵ نپال، بخش بالایی (برج طلایی) بودانات ترک خورد و آسیب جدی دید. اما نکته شگفت انگیز، همبستگی مردم بود. این بنا با کمک های مالی داوطلبانه و طلاهای اهدایی مردم، خیلی سریع تر از بناهای دولتی بازسازی شد و در سال ۲۰۱۶ دوباره با شکوه سابق افتتاح گردید.
اطلاعات بازدید از معبد بودانات
| ویژگی | توضیحات |
| مکان | حدود ۱۱ کیلومتری مرکز شهر کاتماندو |
| وضعیت میراث | ثبت شده در میراث جهانی یونسکو (۱۹۷۹) |
| ارتفاع | حدود ۳۶ متر (یکی از بلندترین ها در جهان) |
| بهترین زمان بازدید | عصر و غروب (برای دیدن مراسم روشن کردن شمع ها) |
| هزینه ورودی | برای گردشگران خارجی مبلغی دریافت می شود (حدود ۴۰۰ روپیه نپال) |
سوالات متداول
آیا می توانیم وارد داخل گنبد شویم؟
خیر، استوپاها توپر هستند و امکان ورود به داخل گنبد سفید وجود ندارد. اما می توانید از پله ها بالا بروید و روی سکوهای طبقاتی اطراف گنبد قدم بزنید و منظره را از بالا تماشا کنید.
پرچم های رنگی اطراف معبد چه معنایی دارند؟
این پرچم ها "لانگ تا" یا پرچم های نیایش نام دارند. ۵ رنگ آن ها (آبی، سفید، قرمز، سبز، زرد) نماد عناصر طبیعت است. بودایی ها معتقدند وقتی باد به این پرچم ها می وزد، دعاهای نوشته شده روی آن ها را در فضا پخش می کند و برکت را به همه جا می برد.
فاصله بودانات تا معبد میمون ها چقدر است؟
معبد میمون ها (سوايامبونات) در غرب کاتماندو و بودانات در شرق قرار دارد. فاصله این دو با تاکسی حدود ۴۵ دقیقه تا یک ساعت (بسته به ترافیک معروف کاتماندو) است.
