در میان شلوغی، گرد و خاک و هیاهوی شهر دهلی نو، ناگهان گلی سفید و عظیم را میبینید که انگار تازه شکفته است. معبد لوتوس (Lotus Temple) یا “مشرقالاذکار” فقط یک نیایشگاه نیست؛ بلکه یکی از شاهکارهای مهندسی قرن بیستم است که سالانه بیش از ۴ میلیون بازدیدکننده دارد (حتی بیشتر از تاج محل و برج ایفل). اما نکتهای که این بنا را برای ما ایرانیها خاص میکند، معمار آن است. این گل سنگی عظیم توسط دستان هنرمند یک معمار ایرانی به نام فریبرز صهبا طراحی و ساخته شده است. شما میتوانید در سفر به دهلی اگرا جیپور که به مثلث طلایی هند معروف است از معبد لوتوس دهلی نیز دیدن کنید.
در ادامه با این معمار برجسته و رازهای مهندسی این گل غولپیکر آشنا میشویم.
فریبرز صهبا؛ معماری که ۱۰ سال از عمرش را پای این گل گذاشت
فریبرز صهبا، متولد مشهد و فارغالتحصیل دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران است. در سال ۱۹۷۶، زمانی که طرح او از میان صدها طرح بینالمللی برای ساخت نیایشگاه بهائیان در هند برگزیده شد، او چالشی بزرگ را پذیرفت.
عشق و پشتکار: صهبا برای نظارت بر ساخت این پروژه عظیم، ۱۰ سال تمام در هند زندگی کرد. او شخصا بر تراشیدن سنگها و نصب گلبرگها نظارت میکرد تا مطمئن شود که نتیجه نهایی دقیقا شبیه به یک گل طبیعی است.
افتخارات: این بنا جوایز بینالمللی متعددی در زمینه نورپردازی و معماری بتنی دریافت کرده و نام فریبرز صهبا را در تاریخ معماری مدرن جاودانه کرده است.
چرا گل نیلوفر (لوتوس)؟
انتخاب گل نیلوفر آبی هوشمندانهترین بخش طراحی بود. هند کشوری با ادیان و فرهنگهای مختلف است (هندو، بودایی، اسلام و…). فریبرز صهبا به دنبال نمادی بود که برای همه مقدس و محترم باشد.
نماد مشترک: گل لوتوس در تمام ادیان شرقی نماد پاکی، زیبایی و روحانیت است. این گل ریشه در گل و لای مرداب دارد اما به سمت نور میرود و گلی پاک و سفید روی آب باز میکند. این دقیقا پیامی بود که معمار میخواست منتقل کند: “انسان میتواند در دنیای مادی زندگی کند اما روحی پاک داشته باشد.”
معماری حیرتانگیز؛ ۲۷ گلبرگ مرمرین
ساختمانی که هیچ خط راستی ندارد! تمام فرمهای این بنا منحنی هستند.
گلبرگها: ساختمان از ۲۷ گلبرگ بتنی پوشیده از مرمر تشکیل شده است. این گلبرگها در سه ردیف نهتایی (۹ تایی) چیده شدهاند:
گلبرگهای ورودی (که درها زیر آن هستند).
گلبرگهای خارجی (که سقف را میسازند).
گلبرگهای داخلی (که گنبد مرکزی را شکل میدهند).
سنگهای یونانی: سنگ مرمر سفید استفاده شده در این بنا از کوه پنتلیکوس در یونان استخراج شده است؛ همان معدنی که سنگهای معبد پارتنون آتن از آنجا آمدهاند. سنگها در ایتالیا تراش خوردند و به هند ارسال شدند.
عدد مقدس ۹: در معماری بهائی عدد ۹ مقدس است (به عنوان بزرگترین عدد تک رقمی و نماد کمال). به همین دلیل معبد دارای ۹ ضلع، ۹ در ورودی و ۹ استخر در اطرافش است.
سیستم خنککننده طبیعی
یکی از نبوغهای مهندسی فریبرز صهبا، سیستم تهویه مطبوع طبیعی این بنا است. دهلی شهری بسیار گرم است، اما تالار اصلی معبد همیشه خنک است.
هوای گرم از دهانه بالای گنبد خارج میشود و هوای خنک که از روی ۹ استخر آب اطراف ساختمان عبور کرده، از طریق زیرزمین و دریچهها به داخل کشیده میشود. این سیستم که “اثر دودکش” نام دارد، باعث شده این بنا یکی از اولین ساختمانهای سبز و پایدار در هند باشد.وقتی کفشهایتان را در میآورید و وارد تالار بزرگ میشوید، اولین چیزی که حس میکنید سکوت مطلق است.
ظرفیت معبد لوتوس دهلی
بالای تالار مرکزی ظرفیت ۲۵۰۰ نفر را دارد.
بدون تصویر و بت: طبق اصول آیین بهائی، در داخل نیایشگاه هیچ عکس، مجسمه یا محرابی وجود ندارد. فقط نیمکتهایی برای نشستن و سقفی بلند که نگاه را به آسمان میبرد. پیروان تمام ادیان (مسلمان، مسیحی، هندو، یهودی و…) میتوانند وارد شوند و با خدای خود راز و نیاز کنند. در اینجا فقط متون مقدس خوانده میشود و خبری از سخنرانی مذهبی یا مراسم آیینی نیست.
